Yod insan orqanizmi üçün həyati əhəmiyyət daşıyan mikroelementlərdən biridir. Əsas rolu qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətini təmin etməkdir. Bu vəzinin ifraz etdiyi hormonlar maddələr mübadiləsini, böyümə və inkişafı, beyin fəaliyyətini, enerji səviyyəsini və hətta əhval-ruhiyyəni tənzimləyir. Orqanizm yodu özü sintez edə bilmədiyi üçün onu mütləq qida vasitəsilə qəbul etməlidir.
Yodun kifayət qədər qəbul edilməsi zehni inkişafın normal getməsinə kömək edir. Xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə yod beyin funksiyalarının formalaşmasında mühüm rol oynayır. Həmçinin bədən temperaturunun tənzimlənməsində, ürək döyüntüsünün normada qalmasında, dərinin, saçın və dırnaqların sağlamlığında yodun rolu böyükdür. Qadınlarda hormonal balansın qorunmasına, hamiləlik dövründə isə dölün sinir sisteminin düzgün inkişafına ciddi təsir göstərir.
Yod çatışmazlığı zamanı qalxanabənzər vəzi normal hormon istehsal edə bilmir və bu vəziyyət bir sıra ciddi problemlərə yol açır. Ən geniş yayılmış fəsad zob xəstəliyidir, yəni vəzin böyüməsi. Bununla yanaşı, daimi halsızlıq, tez yorulma, diqqət dağınıqlığı, yaddaş zəifləməsi, üşümə hissi, kökəlməyə meyil və depressiv əlamətlər müşahidə oluna bilər. Uşaqlarda yod çatışmazlığı fiziki və zehni inkişafın ləngiməsinə, dərs uğurunun azalmasına səbəb ola bilər. Uzunmüddətli və ağır çatışmazlıq isə daha ciddi sağlamlıq riskləri yaradır.
Yodu əsasən qida məhsullarından əldə etmək mümkündür. Ən əlçatan və effektiv mənbə yodlaşdırılmış duzdur. Gündəlik yeməklərdə adi duz əvəzinə yodlaşdırılmış duzdan istifadə yod çatışmazlığının qarşısının alınmasında mühüm addımdır. Dəniz məhsulları, xüsusilə dəniz balıqları, karides, midyə və digər dəniz canlıları yodla zəngindir. Süd və süd məhsulları, yumurta, mal əti də müəyyən miqdarda yod mənbəyi sayılır. Dəniz yosunları yod baxımından çox zəngin olsa da, onları ölçülü şəkildə istifadə etmək tövsiyə olunur. Bitki mənşəli qidalar arasında kartof, lobya, çuğundur və ispanaq da az miqdarda yod ehtiva edir, lakin tərkib torpağın yod səviyyəsindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Qeyd etmək lazımdır ki, yodun azlığı zərərli olduğu kimi, normadan artıq qəbulu da sağlamlıq üçün təhlükəli ola bilər. Buna görə də əlavə yod preparatları yalnız həkim məsləhəti ilə qəbul edilməlidir. Əksər hallarda düzgün və balanslı qidalanma gündəlik yod ehtiyacını qarşılamaq üçün kifayətdir.
Nəticə olaraq, yod sağlam həyatın ayrılmaz hissəsidir. Gündəlik rasionda yodlu qidalara yer vermək, xüsusilə yodlaşdırılmış duzdan istifadə etmək həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə bir çox sağlamlıq probleminin qarşısını almağa kömək edir. Bu kiçik, lakin vacib elementə diqqət yetirmək uzunmüddətli sağlamlığın qorunmasında böyük rol oynayır.
Qısa desək: yodu dəriyə çəkmək yod çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün faydalı və etibarlı üsul sayılmır.
Bu mövzu çox yayılıb, ona görə aydınlaşdıraq. Yod dəriyə çəkildikdə çox az miqdarda sorula bilər, amma bu miqdar orqanizmin gündəlik ehtiyacını ödəmək üçün kifayət etmir. Dəridə çəkilən yodun tez “yoxa çıxması” isə bədəndə yod azlığını göstərmir. Bu, sadəcə yodun uçucu maddə olması və dəri səthindən buxarlanması ilə bağlıdır.
Əvvəllər ev şəraitində “yod testi” kimi istifadə edilsə də, müasir tibbdə bu üsul elmi cəhətdən etibarlı hesab olunmur. Yəni dəridə yodun tez itməsinə baxıb “məndə yod çatışmazlığı var” demək düzgün deyil.
Bundan başqa, yodu tez-tez və geniş sahəyə çəkmək dərinin qıcıqlanmasına, allergik reaksiyalara, yanıq tipli zədələrə səbəb ola bilər. Xüsusilə uşaqlarda və həssas dərili insanlarda bu risk daha yüksəkdir. Bəzən həddindən artıq istifadə qalxanabənzər vəzin işini də poza bilər.
Yod çatışmazlığının qarşısını almağın ən düzgün və təhlükəsiz yolu onu qida vasitəsilə almaqdır.
Nigar,
Sitat.info