Britaniyalı alimlər xərçəng müalicəsində inqilab edə biləcək inqilabi peyvənd hazırlayıblar. Oksford Universiteti və əczaçılıq şirkəti Moderna arasında tərəfdaşlıq çərçivəsində aparılan tədqiqat, xüsusilə də genetik olaraq xərçəng riski yüksək olan şəxslərdə bağırsaq və yumurtalıq xərçənginin qarşısını almağı hədəfləyir.
Xərçəngin qarşısını almaq üçün ilk dəfə Covid-19 peyvəndlərində uğurlu olduğu sübut edilmiş mRNA texnologiyasından istifadə edəcək bu tarixi sınaq, ilk xəstələrə bu yay tətbiq olunmağa başlaması planlaşdırılır.
Hədəf gizli təhlükədir: "Linç Sindromu"
İşlənib hazırlanan peyvənd əsasən "Linç Sindromu" adlı irsi xəstəlik olan şəxsləri qorumağı hədəfləyir. Böyük Britaniyada hər 300 nəfərdən birinə təsir edən bu genetik vəziyyət, DNT-ni bərpa etməkdən məsul olan genlərə zərər verməsindən qaynaqlanır.
Bu sindromlu şəxslərin ömür boyu bağırsaq xərçənginə tutulma riski təxminən 80% artır, yumurtalıq, uşaqlıq, mədə və mədəaltı vəzi xərçəngi kimi digər xərçəng növlərinin inkişaf şansları da çox yüksəkdir. Bundan əlavə, bu geni daşıyan təxminən 175.000 insanın yalnız 5%-i bu vəziyyətdən xəbərdardır. Peyvənd, xərçəng hüceyrələri bədənlərində əmələ gəlməzdən əvvəl, "xərçəngönü" mərhələdə bu şəxslərdə anormallıqları aşkar etmək üçün hazırlanmışdır.
İmmunitet sisteminə "xərçənglə mübarizə üçün bələdçi"
mRNA texnologiyasından istifadə edərək istehsal olunan peyvənd ənənəvi peyvəndlərdən fərqli işləyir. Zəifləmiş virusları bədənə birbaşa yeritmək əvəzinə, immun reaksiyası yaratmaq üçün hüceyrələrə genetik təlimatlar ötürür. Mütəxəssislər peyvəndin immun sistemini öyrədən "istifadəçi təlimatı" kimi fəaliyyət göstərdiyini bildirirlər.
Bu şəkildə müdafiə mexanizmi Linç sindromunun tetiklediyi hüceyrə mutasiyalarını xərçəngə çevrilməzdən əvvəl aşkarlayacaq və aradan qaldıracaq. Peyvəndin zamanla effektivliyini qorumaq üçün müəyyən fasilələrlə gücləndirici dozalar tələb oluna bilər.
Gələcəkdə bütün xərçəng növləri üçün ümid
Bu yay başlayacaq ilk mərhələdə xəstələr üzərində ən dəqiq doza müəyyən ediləcək və peyvəndin təhlükəsizliyi sınaqdan keçiriləcək. Tədqiqatın ikinci, çoxmərkəzli mərhələsinin 2027-ci ildə genişləndirilməsi gözlənilir. Alimlər vurğulayırlar ki, peyvənd yalnız Linç sindromlu xəstələri qorumayacaq, həm də əvvəllər xərçəng xəstəliyini məğlub etmiş insanlarda ikinci bir xərçəng xəstəliyinin yaranmasının qarşısını ala bilər.
Tədqiqat qrupu bildirir ki, bu sınaqdan əldə edilən uğur və immunitet məlumatları gələcəkdə genetik əlaqəsi olmayan digər ümumi xərçəng növlərinə qarşı peyvəndlərin hazırlanması üçün yol açacaq.
Aytac,
Sitat.info