Azərbaycan elektron hökumət sahəsində Avropa ölkələrini üstələdi – Növbəti hədəf nədir? 

Azərbaycan elektron hökumət sahəsində Avropa ölkələrini üstələdi – Növbəti hədəf nədir? 
TƏHLİL 20 Noyabr 2026 18:23

Azərbaycanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Elektron Hökumətin İnkişafı İndeksində (EHİİ) 36 pillə irəliləyərək dünya üzrə 38-ci yerə yüksəlməsi ölkənin rəqəmsal transformasiya istiqamətində həyata keçirdiyi siyasətin mühüm nəticələrindən biridir. Bu göstərici sadəcə beynəlxalq reytinqdə əldə olunan uğur deyil. O, dövlət idarəçiliyinin müasirləşdirilməsi, iqtisadi fəaliyyətin sürətləndirilməsi, vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin artırılması və Azərbaycanın qlobal rəqəmsal iqtisadiyyatda mövqeyinin gücləndirilməsi baxımından yeni imkanlar yaradır.

Xüsusilə diqqətçəkən məqam Azərbaycanın BMT-nin Onlayn Xidmətlər İndeksində 56 pillə irəliləyərək 11-ci yerə yüksəlməsidir. Böyük Britaniya, ABŞ, Kanada, Norveç və Avstraliya kimi ölkələri geridə qoyan bu nəticə Azərbaycanın rəqəmsal dövlət xidmətlərinin inkişafında ciddi irəliləyiş əldə etdiyini göstərir. Dövlət xidmətlərinin təqdim edilməsi altindeksi üzrə 10-cu, institusional çərçivə üzrə isə birinci yerin əldə olunması bu sahədə formalaşan institusional imkanların beynəlxalq səviyyədə qiymətləndirilməsinin göstəricisidir.

Rəqəmsallaşma vətəndaşın gündəlik həyatını necə dəyişəcək?

Rəqəmsal hökumətin inkişafının ən mühüm üstünlüyü onun vətəndaşın gündəlik həyatına birbaşa təsir göstərməsidir. Əvvəllər müxtəlif dövlət qurumlarına müraciət etməyi, sənədlər toplamağı və uzun prosedurlardan keçməyi tələb edən bir çox əməliyyatın elektron müstəviyə keçirilməsi vaxta və resurslara qənaət deməkdir.

Bu baxımdan “mygov” platformasının inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müxtəlif dövlət qurumlarının xidmətlərinin vahid rəqəmsal mühitdə birləşdirilməsi vətəndaşların məlumat və xidmətlərə daha rahat çıxışını təmin edir. “Bir pəncərə” prinsipinin genişləndirilməsi isə dövlət-vətəndaş münasibətlərində yeni yanaşmanın formalaşmasına şərait yaradır.

Növbəti mərhələdə bu sistemlərin daha da inteqrasiyası dövlət xidmətlərinin proaktiv modelə keçidini sürətləndirə bilər. Başqa sözlə, vətəndaşın hər hansı xidmət üçün ayrıca müraciət etməsinə ehtiyac qalmadan, onun hüququ və ya ehtiyacı yarandığı zaman müvafiq xidmətin elektron qaydada təklif edilməsi mümkün olacaq.

Bu, xüsusilə sosial müdafiə, təhsil, səhiyyə, məşğulluq və digər sahələrdə vətəndaş məmnunluğunun artırılması baxımından əhəmiyyətlidir.

Biznes üçün daha sürətli və şəffaf mühit

Rəqəmsal transformasiyanın digər mühüm istiqaməti biznes mühitinə təsiridir. Sahibkarlar üçün vaxt çox vaxt birbaşa maliyyə resursu deməkdir. İcazələrin alınması, qeydiyyat, vergi və digər inzibati prosedurların rəqəmsallaşdırılması şirkətlərin əməliyyat xərclərini azaltmaqla yanaşı, biznes fəaliyyətinin daha çevik təşkilinə imkan yaradır.

Dövlət qurumları arasında məlumat mübadiləsinin “digital.bridge” əsasında genişləndirilməsi və rəqəmsal sənəd dövriyyəsinin tətbiqi bu baxımdan mühüm rol oynayır. Müxtəlif qurumlar arasında məlumatların operativ paylaşılması eyni məlumatın dəfələrlə təqdim olunması zərurətini azaldır, prosedurları sadələşdirir və qərarların qəbulunu sürətləndirir.

Bu imkanlar Azərbaycanın investisiya cəlbediciliyinə də müsbət təsir göstərə bilər. Çünki müasir investorlar üçün ölkənin yalnız coğrafi mövqeyi və iqtisadi potensialı deyil, həm də dövlət xidmətlərinin əlçatanlığı, inzibati prosedurların çevikliyi və rəqəmsal infrastrukturun səviyyəsi mühüm seçim meyarlarıdır.

Beləliklə, rəqəmsal hökumət sahəsində əldə olunan nəticələr ölkənin qeyri-neft sektorunun inkişafına, yeni şirkətlərin yaradılmasına və beynəlxalq biznes əlaqələrinin genişlənməsinə əlavə imkanlar yaradır.

Süni intellekt Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinin əsas alətlərindən birinə çevrilə bilər

BMT-nin 2026-cı il hesabatında süni intellekt əsaslı həllərin də qiymətləndirməyə daxil edilməsi rəqəmsal dövlət idarəçiliyində yeni mərhələnin başlandığını göstərir.

Azərbaycanın bu istiqamətdə əldə etdiyi nəticələr gələcəkdə süni intellekt texnologiyalarının dövlət idarəçiliyində daha geniş tətbiqi üçün əlverişli zəmin yaradır. Dövlət xidmətlərinin avtomatlaşdırılması, məlumatların təhlili, müraciətlərin operativ cavablandırılması və müxtəlif inzibati proseslərin optimallaşdırılması bu texnologiyaların tətbiq oluna biləcəyi istiqamətlərdəndir.

Süni intellektin düzgün tətbiqi dövlət qurumlarının iş yükünü azaltmaqla yanaşı, qərarların daha operativ və məlumat əsaslı qəbuluna kömək edə bilər. Bununla belə, belə sistemlərin inkişafı məlumat təhlükəsizliyi, şəxsi məlumatların qorunması, şəffaflıq və insan nəzarəti prinsipləri ilə müşayiət olunmalıdır.

Bu sahədə Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri yalnız texnologiyaları tətbiq etmək deyil, həm də onların hazırlanması və istifadəsi üçün yerli mütəxəssis potensialını gücləndirməkdir.

Rəqəmsal inkişaf Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini də gücləndirir

BMT-nin reytinqində 38-ci yerə yüksəlmək Azərbaycanın beynəlxalq imicinə və rəqəmsal inkişaf sahəsində əməkdaşlıq imkanlarına da müsbət təsir göstərə bilər.

Avstriya, Yaponiya, Kanada və İsrailin də daxil olduğu V3 altqrupunda təmsil olunmaq Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya istiqamətində yüksək inkişaf kateqoriyasına daxil olduğunu nümayiş etdirir.

Bu nəticə ölkənin beynəlxalq texnologiya şirkətləri, innovasiya mərkəzləri və startap ekosistemi üçün cəlbediciliyini artırmaq potensialına malikdir. Rəqəmsal xidmətlərin inkişafı, telekommunikasiya infrastrukturunun genişlənməsi və insan kapitalının gücləndirilməsi Azərbaycanın regionda texnoloji əməkdaşlıq platformalarından birinə çevrilməsinə şərait yarada bilər.

Xüsusilə Azərbaycanın coğrafi mövqeyi, nəqliyyat-logistika imkanları və regional iqtisadi əlaqələri nəzərə alındıqda, rəqəmsal infrastrukturun inkişafı ölkənin regional əhəmiyyətini artıran əlavə amilə çevrilə bilər.

Əldə olunan nəticə yeni hədəflər üçün başlanğıcdır

Azərbaycanın BMT-nin Elektron Hökumətin İnkişafı İndeksində əldə etdiyi irəliləyiş ölkədə rəqəmsal transformasiyanın sistemli dövlət siyasətinin tərkib hissəsinə çevrildiyini göstərir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu sahənin dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirilməsi, strateji sənədlərin qəbulu, rəqəmsal infrastrukturun inkişafı və qurumlararası koordinasiyanın gücləndirilməsi əldə olunan nəticələrin əsas institusional dayaqlarındandır.

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Rəqəmsal İnkişaf Şurasının fəaliyyəti də bu proseslərin əlaqələndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Bununla belə, beynəlxalq reytinqdə yüksək mövqenin qorunması və daha da yaxşılaşdırılması üçün qarşıda yeni vəzifələr dayanır. Rəqəmsal xidmətlərin ölkənin bütün bölgələrində əlçatanlığının təmin edilməsi, internet infrastrukturunun inkişafı, əhalinin rəqəmsal bacarıqlarının artırılması, kibertəhlükəsizliyin gücləndirilməsi və süni intellekt texnologiyalarının məsuliyyətli tətbiqi növbəti mərhələnin əsas prioritetləri olmalıdır.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanın BMT reytinqində 36 pillə yüksəlməsi yalnız statistik uğur kimi qiymətləndirilməməlidir. Bu irəliləyiş ölkənin dövlət idarəçiliyində müasir texnologiyalara əsaslanan yeni model qurmaq istiqamətində əldə etdiyi mühüm nailiyyətdir. Əsas məsələ isə bu beynəlxalq göstəricilərin vətəndaşların gündəlik həyatında, biznesin fəaliyyətində və iqtisadiyyatın inkişafında real nəticələrə çevrilməsidir.

Rəqəmsal transformasiya Azərbaycanın gələcək inkişafının mühüm dayaqlarından birinə çevrilmək potensialına malikdir. BMT-nin hesabatında qeydə alınan nəticə isə bu istiqamətdə ölkənin qarşısında daha geniş imkanların açıldığını nümayiş etdirir.