İkinci əl maşın alarkən bu tələlərə düşməyin – satıcılar necə hipnoz edir?
İkinci əl avtomobil bazarında parlaq görünüş, münasib qiymət və satıcının inandırıcı sözləri bəzən alıcını ciddi maliyyə itkisinə sürükləyir. Azərbaycanda işlənmiş avtomobil almaq istəyənlərin bir qismi maşının real texniki vəziyyətini, qəza tarixçəsini və hüquqi sənədlərini yoxlamadan sövdələşməyə razılaşır. Nəticədə ucuz hesab edilən avtomobil sonradan sahibinə minlərlə manata başa gələ bilər. Bəs avtomobil alarkən ən çox hansı hiylələrdən istifadə olunur və özümüzü necə qoruya bilərik?
Sitat.info Lent.az-ın bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edir:
İşlənmiş avtomobil bazarında ən böyük təhlükə qüsurlu maşın almaq deyil, həmin qüsurların alıcıdan gizlədilməsidir. Xüsusilə Bakı və digər şəhərlərdə avtomobil elanlarında göstərilən məlumatlarla maşının faktiki vəziyyəti arasında fərqlər ola bilər. Mütəxəssislərin tövsiyələrinə əsasən, alıcılar aşağıdakı yeddi məqama xüsusi diqqət yetirməlidirlər.
1. Yürüş göstəricisinin geri çəkilməsi
İkinci əl avtomobil satışında rast gəlinən aldatma üsullarından biri odometr göstəricisinin dəyişdirilməsidir. Məsələn, 250 min kilometr yol getmiş avtomobilin göstəricisi 110 min kilometrə endirilə bilər. Alıcı isə maşının az istifadə olunduğunu düşünərək daha yüksək qiymət ödəyər.
Xüsusilə xaricdən gətirilmiş avtomobillərdə yürüş tarixçəsinin yoxlanılması vacibdir. Bunun üçün VIN kodu üzrə mövcud məlumatlar, servis qeydləri və əvvəlki texniki baxış sənədləri müqayisə edilməlidir. Lakin elektron tarixçə də hər zaman tam olmur.
2. Ağır qəzadan çıxmış avtomobilin qəzasız kimi satılması
Bəzi avtomobillər ciddi yol-nəqliyyat hadisəsindən sonra təmir edilərək satışa çıxarılır. Kuzovun rənglənməsi, zədələnmiş hissələrin dəyişdirilməsi və salonun yenilənməsi maşını zahirən problemsiz göstərə bilər.
Azərbaycanda alıcıların diqqət etməli olduğu əsas məsələlərdən biri avtomobilin konstruktiv təhlükəsizliyidir. Xüsusilə kuzovun daşıyıcı elementləri, təhlükəsizlik yastıqları və təhlükəsizlik kəmərləri yoxlanılmalıdır. Sadəcə boya qalınlığını ölçməklə kifayətlənmək düzgün deyil.
3. Su altında qalmış avtomobillərin gizli təhlükəsi
Xaricdən gətirilən avtomobillərin bir qismi daşqın və sel nəticəsində zədələnmiş ola bilər. Belə maşınlar təmizləndikdən sonra normal görünə bilər, lakin elektrik sistemlərində və elektron idarəetmə bloklarında problemlər sonradan üzə çıxır.
Salonun qeyri-adi qoxusu, oturacaqların altındakı pas izləri və elektrik avadanlığının qeyri-sabit işləməsi xəbərdarlıq əlamətləridir. Bununla belə, bu əlamətlərin olmaması avtomobilin su zədəsi keçirmədiyinə zəmanət vermir.
4. Mühərrik və sürətlər qutusundakı problemlərin gizlədilməsi
Bəzi satıcılar avtomobilin mühərrikindəki nasazlıqları müvəqqəti aradan qaldıraraq maşını satışa çıxarırlar. Mühərrikin əvvəlcədən qızdırılması, xəta kodlarının silinməsi və müəyyən səslərin gizlədilməsi alıcının problemi dərhal hiss etməsinə mane ola bilər.
Ən təhlükəli məqamlardan biri sürətlər qutusudur. Avtomobil qısa məsafədə normal hərəkət etsə də, uzun sürüş zamanı silkələnmə və sürət dəyişməsində gecikmə yarana bilər. Buna görə maşın həm soyuq vəziyyətdə, həm də mühərrik qızdıqdan sonra yoxlanılmalıdır.
5. Girovda və ya hüquqi məhdudiyyətdə olan avtomobillər
Azərbaycanda avtomobil alarkən yalnız texniki vəziyyəti yoxlamaq kifayət deyil. Maşının girovda olması, üzərinə həbs qoyulması və ya digər hüquqi məhdudiyyətlərin mövcudluğu alıcı üçün ciddi problem yarada bilər.
Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin qaydalarına əsasən, avtomobilin özgəninkiləşdirilməsi zamanı qeydiyyat sənədləri, ban, mühərrik və şassi nömrələri yoxlanılır. Alıcı avtomobilin hüquqi vəziyyətini rəsmiləşdirmədən əvvəl dəqiqləşdirməlidir.
Xüsusilə satıcının avtomobili öz adına keçirmədən, yalnız etibarnamə əsasında təklif etdiyi hallarda ehtiyatlı olmaq lazımdır.
6. Bazar qiymətindən ucuz avtomobil tələsi
Təsəvvür edin, bazarda 22 min manata təklif edilən avtomobil elan saytında 17 min manata satışa çıxarılıb. Satıcı isə təcili pula ehtiyacı olduğunu bildirir.
Belə təklif həqiqi ola bilər, lakin dələduzluq ehtimalı da nəzərə alınmalıdır. Bəzi hallarda avtomobili göstərmədən beh tələb edilir, yaxud maşının ciddi qüsurları ucuz qiymətlə ört-basdır olunur.
Alıcı ən azı bir neçə oxşar elanı müqayisə etməli, avtomobili şəxsən görmədən pul köçürməməlidir.
7. Satıcının seçdiyi ustaya həddindən artıq güvənmək
İkinci əl avtomobil alarkən ən ciddi səhvlərdən biri satıcının tövsiyə etdiyi ustanın rəyi ilə kifayətlənməkdir. Həmin usta avtomobilin vəziyyətini düzgün qiymətləndirə bilər, lakin alıcının müstəqil yoxlama aparması daha etibarlı yanaşmadır.
ABŞ Federal Ticarət Komissiyası da işlənmiş avtomobil almazdan əvvəl müstəqil texniki baxış keçirməyi tövsiyə edir. Hətta avtomobilin tarixçəsi barədə hesabatın olması belə mexaniki yoxlamanı əvəz etmir.
Azərbaycanda avtomobil alanlar nə etməlidir?
Azərbaycan bazarında xüsusilə ABŞ, Koreya və Avropadan gətirilmiş işlənmiş avtomobillərin keçmişini araşdırmaq əhəmiyyətlidir. Lakin VIN hesabatında məlumat tapılmaması avtomobilin problemsiz olması demək deyil.
Alıcı avtomobilin qeydiyyat sənədlərini yoxlamalı, müstəqil servisdə kompüter diaqnostikası, kuzov, mühərrik və sürətlər qutusu müayinəsi etdirməlidir. Yalnız bundan sonra qiymət barədə yekun qərar vermək məqsədəuyğundur.
Unutmayın: avtomobil alarkən qənaət etdiyinizi düşündüyünüz 2-3 min manat sonradan daha böyük təmir xərcinə çevrilə bilər. Ən sərfəli avtomobil mütləq ən ucuz olan deyil, texniki vəziyyəti və hüquqi tarixçəsi aydın olan avtomobildir.
