ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla bağlı son açıqlamaları Vaşinqton-Tehran münasibətlərində gərginliyin yenidən artdığını göstərir. Trampın "Razılaşma olmasa, geri dönər və işi bitirərəm", "Körpülərini bir saatdan az müddətdə, enerji stansiyalarını isə bir gün ərzində məhv edə bilərəm" kimi ifadələri təkcə hərbi mesaj deyil, həm də diplomatik təzyiq vasitəsi kimi qiymətləndirilir.
Hərbi güc nümayişi
Trampın açıqlamalarında diqqət çəkən əsas məqam ABŞ-ın İranın kritik infrastrukturunu qısa müddətdə sıradan çıxarmaq imkanına malik olduğunu vurğulamasıdır. Körpülərin, elektrik stansiyalarının və digər strateji obyektlərin hədəfə alınacağını deməsi, Tehrana mümkün müharibənin nəticələrinin ağır olacağı barədə açıq xəbərdarlıqdır.
O, hətta 91 milyon insanın elektriksiz və əsas yaşayış infrastrukturundan məhrum qala biləcəyini bildirərək, mümkün əməliyyatların miqyasını nümayiş etdirməyə çalışıb.
Diplomatiyaya çağırış, yoxsa ultimatum?
Tramp bir tərəfdən "mən bunu etmək istəmirəm" deyərək diplomatik razılaşmaya üstünlük verdiyini bildirir, digər tərəfdən isə "razılaşma olmazsa işi bitirərəm" ifadəsi ilə ultimatum verir.
Bu yanaşma Tramp administrasiyasının əvvəlki "maksimum təzyiq" siyasətini xatırladır. Məqsəd İranı nüvə proqramı ilə bağlı Vaşinqtonun şərtlərini qəbul etməyə məcbur etməkdir.
Netanyahuya mesaj
Trampın İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunu da açıq şəkildə tənqid etməsi diqqət çəkir. O, Netanyahunun İranın nüvə fəaliyyəti barədə məlumatları ictimaiyyətə açıqlamasını doğru hesab etmədiyini bildirib.
Bu açıqlama ABŞ və İsrail arasında strateji əməkdaşlığın davam etməsinə baxmayaraq, bəzi məsələlərdə yanaşma fərqlərinin mövcud olduğunu göstərir. Tramp hesab edir ki, belə məlumatlar əvvəlcə müttəfiqlər arasında müzakirə edilməli, daha sonra ictimaiyyətə açıqlanmalıdır.
Hörmüz boğazı mesajı
Trampın "Hörmüz boğazına İran yox, biz nəzarət edirik" bəyanatı da xüsusi diqqət çəkir. Hörmüz boğazı dünya neft ticarətinin ən vacib marşrutlarından biridir və burada baş verəcək hər hansı gərginlik qlobal enerji bazarına ciddi təsir göstərə bilər.
Bu bəyanat ABŞ-ın regiondakı hərbi üstünlüyünü və İran üzərində təzyiq imkanlarını nümayiş etdirmək məqsədi daşıyır.
Məqsəd nədir?
Trampın ritorikası göstərir ki, Vaşinqton hazırda İranla genişmiqyaslı müharibədən daha çox, sərt bəyanatlar və hərbi təhdidlər vasitəsilə Tehranın danışıqlar masasına qayıtmasına nail olmağa çalışır. Bununla belə, belə açıqlamalar regionda onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artırır və yanlış hesablamalar halında yeni hərbi qarşıdurma riskini yüksəldə bilər.
Hazırda əsas sual budur: Trampın sərt bəyanatları yalnız siyasi təzyiq vasitəsidir, yoxsa Vaşinqton həqiqətən də razılaşma əldə olunmasa yeni hərbi əməliyyatlara hazırlaşır? Bu sualın cavabı ABŞ-İran danışıqlarının gələcək gedişindən və tərəflərin atacağı addımlardan asılı olacaq.
Aytac,
Sitat.info