Bildiyimiz kimi, ABŞ-İran müharibəsinin həlli istiqamətində aparılan danışıqlarda Hörmüz boğazına nəzarət əsas mübahisə mövzularından biridir.
Fars körfəzindəki əsas ixracatçı ölkələrdən yanacağın daşınması üçün yeganə dəniz çıxışı olan bu boğaz Oman və İran arasında yerləşir. Müharibənin başlanmasından sonra boğaz böyük ölçüdə bağlanıb.
Normal şəraitdə dünya neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükünün təxminən beşdə biri bu boğazdan keçir.
OPEC üzvləri olan Səudiyyə Ərəbistanı, İran, Küveyt və İraq, eləcə də keçmiş üzv Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri xam neft ixracının böyük hissəsini bu boğaz vasitəsilə həyata keçirir.
Dünyanın ən böyük LNG ixracatçılarından biri olan Qətər də qaz ixracının böyük hissəsini bu su yolu ilə göndərir.
Hörmüz boğazı ən dar hissəsində 21 mil (33 kilometr) enindədir. Gəmiçilik zolağının eni isə hər iki istiqamətdə cəmi 2 mil (3 kilometr) təşkil edir.
Bəlkə də dünyanın ən mühüm enerji daşıma kanalı olan bu su yolunun uzunluğu təxminən 104 mil (167 kilometr) təşkil edir.
İran müharibəsi başlamazdan əvvəl gündə təxminən 125–140 gəminin keçdiyi boğazdan hazırda keçidlər demək olar ki, tamamilə dayanıb və yalnız çox kiçik faizdə gəmi hərəkəti davam edir.
Hörmüz boğazının bağlanması və ya burada gəmi hərəkətinin məhdudlaşdırılması yalnız region ölkələrinə deyil, bütün dünya iqtisadiyyatına təsir göstərir. Çünki dünya bazarına çıxarılan neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın əhəmiyyətli hissəsi bu marşrutdan asılıdır. Daşımaların dayanması enerji təklifini azaldır, bu isə neft və qaz qiymətlərinin sürətlə yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
Bundan əlavə, Avropa və Asiya ölkələrinin enerji təhlükəsizliyi risk altına düşür. Enerji qiymətlərinin bahalaşması istehsal xərclərini artırır, inflyasiyanı sürətləndirir və qlobal iqtisadi artıma mənfi təsir göstərir.
Müharibədən əvvəl Hörmüz boğazından hər gün orta hesabla 125–140 gəmi keçirdi. Hazırda isə tranzitlərin sayı minimum səviyyəyə enib. Bu vəziyyət göstərir ki, Hörmüz boğazı təkcə regional deyil, həm də qlobal iqtisadiyyat və enerji bazarının sabitliyi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyan əsas nəqliyyat arteriyalarından biridir.
Aytac,
Sitat.info